Nylon 6 và nylon 66 khác nhau thế nào? Cách chọn sợi theo ứng dụng

Trả lời nhanh: Nylon 6 và nylon 66 đều là polyamide. Nylon 66 nóng chảy ở khoảng 255–265°C, cao hơn nylon 6 (khoảng 215–225°C). Sợi nylon 66 bền kéo và chịu mài mòn tốt hơn, nhưng giá cao hơn. Ngược lại, nylon 6 mềm, dễ nhuộm, chi phí thấp. Đây là lựa chọn phổ biến cho tất, đồ lót và sportswear thông thường.

Trên nhãn thành phần, nylon 6 và nylon 66 thường chỉ hiện chung một dòng “100% nylon” hoặc “polyamide”. Thực tế, hai loại sợi khác nhau khá xa về nhiệt độ nóng chảy, độ bền, khả năng chịu mài mòn và giá. Chọn sai có thể gây lỗi ở khâu định hình nhiệt. Cũng có trường hợp ngược lại: trả giá nylon 66 cho một sản phẩm mà nylon 6 đã đủ dùng.

Khi người mua nói “nylon thông thường”, phần lớn là đang nói về nylon 6. Nylon 66 thuộc phân khúc khác, dành cho hàng cần mỏng hơn, bền hơn hoặc chịu nhiệt cao hơn.

Hai cone sợi nylon 6 màu xanh ngọc và nylon 66 màu xanh navy đặt cạnh mẫu vải tương ứng

Vì sao cùng là nylon mà PA6 và PA66 lại khác nhau?

Nylon 6 và nylon 66 khác nhau trước hết ở cấu trúc phân tử. Nylon 6 hình thành từ một loại đơn phân chứa 6 nguyên tử carbon là caprolactam. Các đơn phân tự nối đầu với đuôi thành mạch polymer dài. Cách nối này đơn giản, nguồn nguyên liệu dồi dào nên giá thành dễ chịu.

Với nylon 66, có hai loại đơn phân, mỗi loại cũng chứa 6 nguyên tử carbon. Chúng luân phiên trùng ngưng với nhau. Mạch phân tử vì thế xếp đều như một khối diễu binh. Liên kết hydro giữa các mạch kề nhau cũng hình thành có trật tự hơn.

Chỉ khác ở cách xếp mạch, nhưng kết quả khá rõ. Nylon 66 có lợi thế về lực kéo, độ dai và khả năng chịu nhiệt. Bù lại, nylon 6 mềm hơn, giãn dài tốt hơn và dễ nhuộm hơn. Với hàng dệt kim mặc sát da, những điểm này rất đáng giá.

Tĩnh điện, độ bền hóa học và các tính chất chung khác của polyamide nằm trong bài đặc tính sợi nylon khi chọn sợi cho dệt kim.

Bảng thông số tham khảo nylon 6 và nylon 66

Bảng dưới đây gom các chỉ tiêu vật lý hay dùng khi so sánh hai polymer. Phần lớn số liệu đo ở độ ẩm trung bình 65%. Mức này trùng với độ ẩm của môi trường điều hòa mẫu chuẩn trong thử nghiệm hàng dệt.

Chỉ tiêuNylon 6Nylon 66
Khối lượng riêng (g/cm³)1,131,14
Nhiệt độ nóng chảy (°C)215250
Độ bền kéo (kg/cm, độ ẩm 65%)320650
Độ giãn dài (%, độ ẩm 65%)320260
Cường độ va đập (kg/cm², độ ẩm 65%)6022
Tỷ lệ hút nước (%)2,72,5
Biến đổi kích thước (%, độ ẩm 50%)0,70,66
Điểm hóa mềm (°C)180230–235
Nhiệt độ mất hoàn toàn độ bền (°C)195240
Nhiệt độ định hình bằng máy (°C)127130
Nhiệt độ định hình bằng sấy (°C)190220
Giới hạn nhiệt độ khi sử dụng (°C)95130
Ứng dụng chínhTất và sản phẩm tương tựVải áo gió, vải ô dù

Số liệu trong bảng chỉ mang tính tham khảo. Giá trị của từng lô còn phụ thuộc grade polymer, độ mảnh, cách kéo sợi và phương pháp đo. Kết quả trên sợi cũng không thay cho kết quả trên vải hay thành phẩm. Khi đặt hàng, hãy đối chiếu với phiếu thông số của đúng mã sợi.

5 chỉ tiêu kỹ thuật quyết định khi chọn sợi

1. Nhiệt độ nóng chảy và định hình nhiệt

Nylon 66 nóng chảy ở khoảng 255–265°C. Con số của nylon 6 chỉ khoảng 215–225°C. Bảng tham khảo ghi 250°C và 215°C. Dù mỗi nguồn ghi hơi khác, khoảng chênh vẫn vào cỡ 30–50°C.

Trong xưởng, chênh lệch nhiệt độ giữa nylon 6 và nylon 66 lộ rõ nhất ở công đoạn định hình nhiệt. Khi máy chạy trên 190°C, nylon 6 bắt đầu cứng lại và co rút. Nylon 66 thì vẫn ổn định. Cán bóng nhiệt độ cao, ép nhũ hay định hình vải co giãn vì thế dễ phát sinh lỗi hơn với nylon 6.

Bảng thông số cũng cho thấy nhiệt độ định hình bằng sấy của nylon 6 khoảng 190°C, của nylon 66 khoảng 220°C. Giới hạn nhiệt độ khi sử dụng lần lượt khoảng 95°C và 130°C. Nylon nói chung dễ biến dạng trong nước nóng. Vì vậy, nhiệt độ nhuộm và giặt hoàn tất cũng phải tính cùng lúc.

Ở nhà máy tất, mẫu nylon phối spandex thường định hình (boarding) bằng hơi. Nên chạy thử vài mức nhiệt và thời gian trên mẫu thật. Độ co, độ ôm và cảm giác tay sẽ đổi theo loại nylon và tỷ lệ spandex. Chốt thông số sau vòng thử này rồi mới chuyển sang đơn bulk.

2. Độ bền kéo và sợi denier thấp

Ở trạng thái khô, độ bền của nylon 66 cao hơn nylon 6 khoảng 15–20%. Khoảng cách này càng rõ ở độ mảnh thấp. Kéo xuống 20D hay 10D, nylon 66 vẫn giữ được độ chắc. Còn nylon 6, khi xuống dưới 40D đã yếu đi thấy rõ. Vì vậy, vải áo gió siêu mỏng và vải lông vũ trọng lượng nhẹ thường cần nylon 66 để vừa mỏng vừa bền.

Dù vậy, nylon 6 không thua ở mọi chỉ tiêu. Theo bảng tham khảo, độ giãn dài của nylon 6 khoảng 320%, của nylon 66 khoảng 260%. Cường độ va đập của nylon 6 cũng cao hơn (60 so với 22). Sợi vì thế mềm và dẻo hơn, hợp với hàng cần độ ôm. Riêng độ bền kéo, bảng ghi nhận nylon 66 cao gần gấp đôi (650 so với 320).

Khi so độ bền giữa các lô, nên yêu cầu báo cáo lực đứt và độ giãn đứt đơn sợi theo ISO 2062. Phương pháp này không áp dụng cho spandex. Phần sợi đàn hồi trong mẫu cần phép thử riêng.

3. Khả năng chịu mài mòn

Nylon vốn được gọi là “vua chịu mài mòn”, và nylon 66 nổi bật nhất trong nhóm này. Trong phép thử tiêu chuẩn, số chu kỳ chịu mài mòn của nylon 66 khoảng 1,5 lần nylon 6. Con số này gấp đôi polyester và gấp khoảng 10 lần cotton. Dù, túi khí hay dây đai an toàn xe đua gần như chỉ dùng nylon 66. Đó là những sản phẩm mà sự cố có thể đe dọa tính mạng.

Trên sản phẩm thật, kết quả mài mòn của cả nylon 6 và nylon 66 còn phụ thuộc kết cấu dệt, mật độ, độ xoắn và hoàn tất. Với vải, phép thử Martindale theo ISO 12947 phản ánh sát hơn so với chỉ nhìn số liệu polymer.

4. Hút ẩm và cảm giác khi mặc

Cả nylon 6 và nylon 66 đều hút ẩm tốt hơn polyester nhiều. Độ hồi ẩm của nylon 6 khoảng 4–4,5%, của nylon 66 khoảng 3,5–4%. Polyester chỉ khoảng 0,4%. Bảng tham khảo đo theo tỷ lệ hút nước cũng cho xu hướng tương tự: 2,7% và 2,5%.

Với tất, đồ lót hay áo bra thể thao, nylon cho cảm giác dễ chịu hơn polyester rõ rệt. Nylon 66 hút ẩm kém nylon 6 một chút. Mức chênh nhỏ nên hiếm khi trở thành yếu tố quyết định.

5. Độ bền dưới ánh nắng

Cả nylon 6 và nylon 66 đều kém bền dưới ánh nắng. Nylon 6 yếu hơn: phơi nắng khoảng hai tháng, độ bền có thể giảm 40–50%. Nylon 66 khá hơn đôi chút nhưng vẫn thua polyester. Hàng dùng ngoài trời lâu ngày nên đưa phép thử độ bền ánh sáng vào ngay từ vòng mẫu.

Vì sao nylon 66 đắt hơn nylon 6?

Chênh lệch giá giữa nylon 6 và nylon 66 không đến từ việc tên gọi có thêm chữ số “6”. Ở thị trường Trung Quốc, mặt bằng giá nguyên liệu từng được ghi nhận như sau:

  • Polyester: khoảng 7.000–8.000 NDT/tấn.
  • Nylon 6: khoảng 17.000–22.000 NDT/tấn.
  • Nylon 66: khoảng 26.000–35.000 NDT/tấn.

Theo các khoảng này, giá nylon 6 chỉ bằng khoảng 2/3 giá nylon 66. Giá nguyên liệu biến động liên tục. Các con số trên dùng để so sánh tương quan, không phải báo giá sợi.

Nylon 6 rẻ hơn nhờ nguồn caprolactam sản xuất trong nước dồi dào tại Trung Quốc. Loại sợi này vì thế thường được xem là có tỷ lệ giá trên hiệu năng rất tốt. Nylon 66 đắt chủ yếu vì adiponitrile (ADN), nguyên liệu then chốt trong chuỗi sản xuất.

Trong thời gian dài, nguồn ADN nằm trong tay một số ít tập đoàn nước ngoài. Trung Quốc từng gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu. Có giai đoạn giá bị đẩy lên rất cao. Việc nội địa hóa ADN mới bắt đầu có kết quả. Giá đã giảm, nhưng nylon 66 vẫn đắt hơn nylon 6 một khoảng lớn.

Trước khi so giá, bộ phận thu mua nên hỏi lại một câu. Sản phẩm có thật sự cần nhiệt độ nóng chảy cao, độ bền ở denier rất thấp hay khả năng chịu mài mòn vượt trội? Nếu không, nylon 6 thường đủ dùng và giúp giảm đáng kể chi phí nguyên liệu.

Chọn PA6 hay PA66 theo từng ứng dụng

Với nylon 6 và nylon 66, câu hỏi đúng không phải loại nào tốt hơn. Câu hỏi là sản phẩm thật sự cần gì.

Tất và áo dệt kim minh họa ứng dụng nylon 6, balo và áo khoác gió minh họa ứng dụng nylon 66

Tất, đồ lót và sportswear thông thường

Tất là vùng ứng dụng chủ lực của nylon 6, cùng với đồ lót và sportswear thông thường. Sợi mềm, dễ nhuộm, giá thấp hơn nylon 66 khá nhiều. Với nhu cầu mặc hằng ngày, chất lượng như vậy là đủ. Bảng tham khảo cũng xếp tất vào nhóm ứng dụng chính của nylon 6. Nylon 66 thì hướng nhiều hơn tới vải áo gió và vải ô dù.

Trong dệt tất, nylon 6 thường đi cùng spandex để tạo độ ôm ở cổ tất, thân và gót. Mẫu có thể phối nylon 6 với cotton hoặc các loại sợi dệt kim cho tất và đồ lót khác thành phần. Khi đó, nên làm lab dip trên mẫu dệt thật. Nhuộm thử trên một cuộn sợi là chưa đủ. Mỗi thành phần ăn màu khác nhau, và độ lệch màu thường chỉ lộ ra khi đã lên mẫu tất.

Legging tập yoga và áo bra thể thao

Hàng phổ thông dùng nylon 6 phối spandex là đủ: hút ẩm tốt hơn polyester, giá dễ tiếp cận. Ở phân khúc cao cấp, nylon 66 phối spandex thường được ưu tiên. Sợi giữ form tốt sau nhiều lần giặt, chịu mài mòn và ít gây cảm giác dính da khi ra mồ hôi.

Trong so sánh thường gặp, nylon 66 vẫn giữ dáng sau khoảng 100 lần giặt. Nylon 6 có thể chảy form sau 30–40 lần. Muốn dùng mốc này để duyệt hàng, cần ghi rõ điều kiện giặt. Tối thiểu gồm quy trình giặt theo ISO 6330, loại máy, chất giặt, cách sấy và số chu kỳ.

Vải áo lông vũ

Ở vải áo lông vũ, khác biệt giữa nylon 6 và nylon 66 thể hiện rõ ở độ mảnh. Phần lớn thương hiệu phổ thông dùng nylon 6 ở mức 20D–40D, và như vậy là đủ dùng. Dòng cao cấp của một số thương hiệu quốc tế chọn nylon 66 ở mức 10D, 20D. Vải mỏng hơn, mật độ cao hơn, tỷ lệ lọt lông rất thấp, vừa nhẹ vừa dai. Dưới 20D, nylon 6 bắt đầu khó đáp ứng các yêu cầu này.

Cách chọn chi tiết cho dòng hàng này có trong bài chọn nylon 66 hay nylon 6 cho vải áo lông vũ.

Áo khoác outdoor và balo

Một số thương hiệu đồ thể thao đại chúng dùng polyester vì rẻ và chịu nắng tốt. Đổi lại, cảm giác tay thô và hơi giống nhựa. Các dòng outdoor cao cấp chuộng nylon 66 vì dệt được mật độ cao hơn, mặt vải mịn hơn và độ bền xé cao.

Một chiếc balo cao cấp có thể dùng nylon 66 ở ba độ mảnh. Phần đáy dùng 1000D, thân dùng 420D, khu vực khóa kéo dùng 210D. Trong khi đó, cặp polyester giá rẻ có thể sờn rách chỉ sau khoảng hai năm.

Đối chiếu nhanh theo nhóm sản phẩm:

Ứng dụngLựa chọn thường gặpLý do chính
Tất, đồ lót, sportswear thông thườngNylon 6Mềm, dễ nhuộm, chi phí thấp hơn rõ rệt
Legging, bra thể thao phổ thôngNylon 6 + spandexHút ẩm tốt hơn polyester, giá hợp lý
Legging, bra thể thao cao cấpNylon 66 + spandexGiữ form sau nhiều lần giặt, chịu mài mòn
Vải lông vũ siêu nhẹ 10D–20DNylon 66Mỏng, mật độ cao, ít lọt lông
Áo khoác outdoor, balo cao cấpNylon 66Độ bền xé, chịu mài mòn, mặt vải mịn

Cách nhận biết nylon 6 và nylon 66 trong thực tế

Nhãn thành phần chỉ ghi “nylon 100%” hoặc “polyamide 100%”, không tách riêng nylon 6 và nylon 66. Có bốn cách kiểm tra, đi từ nhanh đến chắc chắn.

  1. Xem định vị sản phẩm. Dòng outdoor và áo lông vũ cao cấp có xác suất dùng nylon 66 cao. Hãng thời trang đại chúng thường dùng nylon 6 cho hàng cơ bản. Họ chỉ chuyển sang nylon 66 ở dòng nâng cấp. Cách này chỉ để tham khảo.
  2. Cảm nhận bằng tay. Cùng 20D, vải nylon 66 đứng dáng hơn, gập lại bật về nhanh, nếp gấp hồi phục rõ. Vải nylon 6 mềm rủ hơn, nếp gấp mất lâu hơn. Người mới khó phân biệt chính xác theo cách này.
  3. Yêu cầu phiếu thông số hoặc báo cáo thử nghiệm. Nhiệt độ nóng chảy từ 255°C trở lên là nylon 66, khoảng 220°C là nylon 6. Phép đo thường dùng là phân tích nhiệt vi sai (DSC), theo phương pháp đo nhiệt độ nóng chảy ISO 11357-3. Nhà cung cấp không đưa ra được thông tin này thì nên cân nhắc lại trước khi đặt đơn.
  4. Thử đốt tại xưởng. Cả hai đều có mùi khét như tóc cháy. Cặn nylon 6 giòn, bóp nhẹ là vỡ. Cặn nylon 66 dai, khó bóp vụn. Phép đốt chỉ dùng để sàng lọc nhanh, không thay cho báo cáo phòng thử nghiệm.

Cần xác nhận gì trước khi đặt mẫu sợi nylon?

Nhiều sự cố ở giai đoạn bulk bắt đầu từ thông tin còn mơ hồ lúc đặt mẫu. Trước khi chốt mã hàng, bộ phận kỹ thuật và thu mua có thể rà theo danh sách sau:

  • Phiếu thông số ghi rõ nylon 6 hay nylon 66, không chỉ ghi chung “nylon” hoặc tên thương mại.
  • Denier, số filament và dạng sợi, ví dụ FDY hay DTY.
  • Phương án bọc spandex (spandex covering) nếu sợi dùng cho cổ tất hoặc vùng cần co giãn.
  • Khoảng nhiệt định hình khớp với máy và quy trình đang chạy tại nhà máy.
  • Màu, lab dip và độ đồng đều màu giữa lô mẫu với lô bulk.
  • Danh sách phép thử: lực đứt sợi, mài mòn vải, giặt lặp lại, độ bền màu giặt và mồ hôi.
  • Hồ sơ an toàn hóa chất cho hàng tiếp xúc da, ví dụ OEKO-TEX STANDARD 100. Chứng chỉ này có hạn một năm, nên cần tra số chứng chỉ và đối chiếu phạm vi với đúng mã hàng.
  • MOQ theo mã sợi và theo màu, thời gian giao mẫu, thời gian giao bulk.

Câu hỏi thường gặp về nylon 6 và nylon 66

Nylon 66 có luôn tốt hơn nylon 6 không?

Không. Nylon 66 vượt trội ở nhiệt độ nóng chảy, độ bền kéo và khả năng chịu mài mòn. Nylon 6 lại mềm hơn, giãn dài tốt hơn, dễ nhuộm và rẻ hơn. Với tất và đồ lót mặc hằng ngày, nylon 6 thường hợp lý hơn về tổng chi phí.

Sợi 20D nylon 66 có mảnh hơn sợi 20D nylon 6 không?

Gần như không. Denier là khối lượng tính bằng gram của 9.000 m sợi. Khối lượng riêng của hai loại gần bằng nhau, lần lượt 1,13 và 1,14 g/cm³. Vì vậy, cùng 20D thì độ mảnh của nylon 6 và nylon 66 tương đương. Khác biệt nằm ở độ bền và độ đứng dáng. Denier cũng không tự quyết định độ dày hay GSM của vải thành phẩm.

Tất thể thao có nên chuyển sang nylon 66?

Phần lớn tất thể thao vẫn chạy tốt với nylon 6. Gót và mũi có thể chịu ma sát lớn, hoặc khách hàng yêu cầu độ bền cao hơn hẳn. Khi đó, có thể thử nylon 66 cho riêng các vùng này. So sánh bằng test mài mòn và test giặt trên mẫu thật rồi mới quyết định.