Sợi Space Dyeing là gì? Cách nhuộm theo đoạn và kiểm soát chiều dài đoạn

Một sợi có thể có đoạn đỏ, xanh và vàng nối tiếp nhau. Nhiều người nghĩ đó là sợi nhuộm thủ công. Trong ngành dệt, hiệu ứng này thường được gọi là sợi Space Dyeing hoặc sợi nhuộm theo đoạn. Màu được tạo trên thân sợi trước khi dệt. Vì vậy, hiệu ứng nằm trong cấu trúc vải. Nó khác màu in trên bề mặt.

Sợi Space Dyeing nhiều màu với các đoạn đỏ, xanh và vàng trên cùng một sợi
Space Dyeing tạo màu trên sợi trước khi dệt hoặc dệt kim, tạo hiệu ứng nhiều màu có biến động tự nhiên.

Cần phân biệt Space Dyeing với sợi màu đoạn. Hai tên này không phải lúc nào cũng chỉ cùng một quy trình. Sợi màu đoạn trong nhiều tài liệu được tạo bằng cách đưa xơ màu vào máy kéo sợi theo từng nhịp. Space Dyeing thường tạo vùng màu trên sợi đã thành hình. Các cách xử lý gồm phun màu, bơm màu hoặc nhuộm phá màu. Hai tuyến đều tạo được hiệu ứng nhiều màu. Vị trí và thời điểm nhận màu lại khác nhau.

Sợi Space Dyeing khác gì sợi màu đoạn?

Tiêu chíSợi Space DyeingSợi màu đoạn
Thời điểm tạo màuSau khi sợi đã được tạo thànhTrong quá trình phối và kéo xơ thành sợi
Cách tạo hiệu ứngPhun, bơm hoặc phá màu theo vùng trên sợiCấp xơ nền và xơ màu theo từng nhịp
Điểm cần kiểmChiều dài đoạn, khoảng cách, màu và độ thấmTỷ lệ xơ màu, độ dày đoạn và độ đều của sợi
Hiệu ứng sau dệtVệt màu hoặc vùng màu nối tiếp theo chiều dài sợiĐiểm màu, vệt màu hoặc vùng nổi trong thân sợi

Đây là cách phân biệt quan trọng khi hỏi mẫu. Nếu chỉ ghi “sợi màu đoạn”, bên cung ứng có thể hiểu theo nhiều tuyến công nghệ. Phiếu yêu cầu nên ghi rõ vị trí tạo màu. Đó là trên sợi đã hoàn thiện hay trong công đoạn phối xơ?

Nguyên lý tạo màu theo đoạn trên sợi

Nguyên lý chung của Space Dyeing là chia thân sợi thành nhiều vùng xử lý. Hệ thống màu đưa màu A vào một đoạn. Sau đó, máy chuyển sang màu B hoặc để lại nền sợi ở đoạn tiếp theo. Sợi được cố định, giặt và sấy sau bước nhận màu. Điều kiện phụ thuộc hệ xơ, thuốc nhuộm và thiết bị.

Điểm khó là giới hạn màu trong đúng vùng cần xử lý. Nếu màu lan quá xa, ranh giới bị nhòe. Nếu lượng màu thiếu, đoạn màu lên không đều. Tốc độ phun, lượng hồ màu, lực căng sợi, độ thấm và thời gian cố định đều ảnh hưởng kết quả. Vì vậy, chiều dài trên bản thiết kế có thể khác chiều dài nhìn thấy trên cone.

Sợi Space Dyeing phù hợp với mặt vải có nhiều màu nhưng không lặp như hoa văn in. Khi đi qua máy dệt hoặc máy dệt kim, vị trí đoạn màu thay đổi theo lực căng. Đường đi của sợi cũng tạo khác biệt. Màu vẫn được kiểm soát ở cấp sợi. Bố cục trên mặt vải có độ ngẫu nhiên nhất định.

Ba tuyến công nghệ Space Dyeing thường gặp

1. Phun màu trên hank

Sợi được quấn thành hank rồi treo trên giá của máy Space Dyeing. Đầu phun di chuyển theo chương trình và đưa các màu khác nhau lên những vùng đã cài đặt. Sau khi phun, hank có thể đi qua bước hấp hoặc cố định màu, tiếp theo là giặt và sấy.

Với hệ quy trình phù hợp, bước hấp có thể được thực hiện ở khoảng 100–102°C trong 5–10 phút. Đây là khoảng tham khảo cho một số cấu hình, không phải điều kiện dùng chung cho mọi loại sợi. Nhiệt độ, thời gian và hóa chất phải được xác nhận theo thành phần, hệ thuốc nhuộm và thiết bị.

Chiều dài đoạn phụ thuộc tốc độ đầu phun, thời gian phun và tốc độ chạy sợi. Một số cấu hình tham khảo tạo đoạn khoảng 5–50 cm. Đoạn ngắn phù hợp với hiệu ứng điểm hoặc vệt nhỏ. Đoạn dài tạo vùng màu rõ hơn trên mặt vải.

2. Bơm màu vào cone

Với phương án này, sợi được quấn trên cone hoặc package. Kim bơm đưa dung dịch vào các độ sâu khác nhau. Dung dịch thấm theo cấu trúc quấn. Vùng màu thường dài hơn so với phun trên hank.

Chiều dài đoạn chịu ảnh hưởng của độ sâu bơm, mật độ quấn và khả năng thấm. Một số cấu hình tham khảo có thể tạo đoạn khoảng 1–5 m. Ranh giới thường chuyển tiếp mềm hơn. Cách này phù hợp với vệt màu dài hoặc hiệu ứng chuyển sắc.

Cone phải có độ đồng đều phù hợp. Nếu mật độ quấn thay đổi theo lớp, dung dịch có thể thấm không đều. Chiều dài đoạn sẽ thay đổi. Màu cũng có thể đậm nhạt khác nhau giữa lõi, lớp giữa và lớp ngoài. Khi duyệt mẫu, nên kiểm tra nhiều vị trí trên cone.

3. Nhuộm phá màu theo đoạn

Nhuộm phá màu bắt đầu bằng một nền sợi đã có màu, chẳng hạn nền xanh. Hồ màu có chất phá màu được đưa lên vùng đã chọn. Chất phá màu làm giảm hoặc loại bỏ màu nền. Một số công thức còn đưa màu mới vào cùng vùng xử lý.

Tuyến này có thể tạo nền xanh với đoạn sáng hơn. Cũng có thể tạo nền xanh với đoạn đỏ. Kết quả phụ thuộc hệ màu và vật liệu. Ranh giới thường mềm. Mức chuyển tiếp còn phụ thuộc lượng hồ, khả năng thấm, thời gian phản ứng và bước giặt. Không nên đánh giá chỉ trên sợi khô.

Ngoài ba tuyến máy trên, một số sản phẩm thủ công có thể buộc từng đoạn rồi nhúng màu. Cách này tạo ranh giới không lặp lại, nhưng chiều dài và phân bố đoạn khó chuẩn hóa. Khi trao đổi đơn hàng công nghiệp, cần phân biệt hiệu ứng buộc tay với Space Dyeing trên máy.

Chiều dài đoạn quyết định hoa văn sau dệt

Chiều dài đoạn là thông số quan trọng khi phát triển sợi Space Dyeing. Đoạn quá ngắn có thể tạo mặt vải rối. Rủi ro rõ hơn khi mật độ dệt hoặc mật độ vòng cao. Đoạn quá dài lại tạo các mảng màu lớn. Hiệu ứng chuyển động vì vậy giảm.

Với phun trên hank, cần theo dõi tốc độ đầu phun, thời gian phun và tốc độ sợi. Với bơm trên cone, cần theo dõi độ sâu kim, mật độ package và độ thấm. Với phá màu, cần theo dõi chiều dài vùng hồ và thời gian phản ứng. Độ sạch sau giặt cũng phải được kiểm tra.

Hoa văn trên vải không thể chính xác như hoa văn in. Cùng một sợi Space Dyeing có thể cho bố cục khác khi đổi lực căng, kiểu dệt, gauge máy hoặc chiều dài repeat. Đây không phải lỗi mặc định. Độ lệch nhẹ giữa các panel là một phần của hiệu ứng. Mức chấp nhận vẫn cần thống nhất trước khi làm mẫu.

Space Dyeing khác in vải ở những điểm nào?

Tiêu chíSpace DyeingIn vải
Đối tượng nhận màuSợi trước khi dệt hoặc dệt kimVải sau khi đã dệt
Cách hình thành hoa vănMàu đi theo đường sợi và tạo bố cục có biến độngHình in được đặt trên bề mặt theo repeat
Mặt tráiMàu nằm trong cấu trúc sợi nên thường có hiệu ứng ở cả hai mặtMức màu mặt trái tùy nền vải và hệ in
Độ lặp lạiKhó lặp tuyệt đối giữa các panelDễ kiểm soát repeat và vị trí họa tiết hơn

In vải phù hợp khi cần logo, hình học hoặc hoa văn lặp chính xác. Space Dyeing phù hợp với vệt màu có chiều sâu và cảm giác tự nhiên. Phần in vải dệt cho đơn hàng B2B có thể dùng để đối chiếu các tuyến đưa màu lên nền vải.

Chi phí của Space Dyeing chịu ảnh hưởng bởi máy riêng, số màu, số lần cố định, lượng mẫu và độ phức tạp. Không nên so giá chỉ theo một kg sợi. Cần so cả số lần chỉnh màu, lượng hao, độ ổn định giữa các cone và yêu cầu kiểm tra sau dệt.

Ứng dụng của sợi Space Dyeing

Ứng dụng quen thuộc là áo len, khăn và các sản phẩm dùng sợi có hiệu ứng màu. Sợi len hoặc sợi pha sau Space Dyeing có thể tạo nhiều sắc độ. Mỗi sản phẩm vẫn có khác biệt nhẹ. Đây là điểm phù hợp với thiết kế cần cảm giác thủ công nhưng vẫn dùng quy trình máy.

Trong dệt thoi và hàng gia dụng, sợi Space Dyeing có thể dùng cho rèm, vải bọc và nền trang trí. Hiệu ứng màu cần được đánh giá trên vải mộc và sau giặt. Màu trên cone không thể thay thế màu nhìn thấy trên khổ vải cuối.

Một số nhà phát triển cũng dùng sợi nhiều màu cho mặt giày và vải túi. Khi đó, cần kiểm tra độ bền ma sát và độ bền màu sau giặt. Độ ổn định của vùng màu khi kéo cũng cần được xem xét. Chỉ tiêu phải gắn với nền vải và cách sử dụng.

Thông tin cần chốt trước khi làm mẫu

Phiếu yêu cầu nên ghi rõ thành phần, chi số và dạng sợi đơn hoặc sợi xe. Cũng cần ghi màu nền, số màu, chiều dài đoạn và khoảng cách giữa các đoạn. Nếu có thể, hãy gửi mẫu vải hoặc ảnh cận cảnh. Cách này rõ hơn mô tả “màu ngẫu nhiên”.

Thông tin về máy cũng rất quan trọng. Với dệt kim, cần ghi gauge, mật độ vòng và định lượng mục tiêu. Với dệt thoi, cần ghi cấu trúc vải, mật độ và chiều dài repeat. Cùng một đoạn màu có thể nhìn khác trên knitwear 12G và tất 18G.

Quy trình nhuộm và hoàn tất vải dệt kim cũng cần được ghi trước khi duyệt mẫu. Mẫu nên được đánh giá trên cone, vải mộc và vải sau hoàn tất. Các mục gồm lệch màu, phân bố đoạn, độ co, xù lông, ma sát và độ bền giặt.

Trước bulk order, nên giữ lại mẫu sợi và mẫu vải chuẩn. Chạy thử một lô nhỏ giúp kiểm tra khác biệt giữa các cone và các lô. Khi đổi màu, chiều dài đoạn hoặc hệ xử lý, nên ghi lại từng thay đổi. Cách này giúp truy nguyên khi hoa văn lệch mẫu duyệt.