Độ thoáng khí không thể được xác nhận chỉ bằng cách sờ vải: một mẫu mỏng, trơn và mát vẫn có thể cản phần lớn luồng không khí. Ngược lại, mẫu dày hơn nhưng có cấu trúc mở đôi khi cho không khí đi qua dễ hơn.
Khi nhận mẫu, người làm vải thường bóp nhẹ rồi soi dưới đèn. Cách này giúp nhận biết độ dày, bề mặt và lỗ hở lớn. Tuy nhiên, quyết định duyệt hàng cần thêm phép đo trong điều kiện xác định.

Vì sao vải mỏng, mát chưa chắc có độ thoáng khí cao?
Không khí cần một đường đi liên tục từ mặt này sang mặt kia của vải; kích thước lỗ, độ thông nhau và chiều dài đường đi đều ảnh hưởng dòng khí. Độ mỏng chỉ mô tả một phần cấu trúc đó.
Vải taffeta dùng sợi 20D có thể rất nhẹ nhưng được dệt kín và cán bề mặt. Những xử lý này làm đường đi của không khí hẹp lại. Chữ 20D mô tả độ mảnh của sợi, không phải kết quả thử vải.
Cảm giác mát liên quan đến sự truyền nhiệt khi da vừa chạm vào vật liệu, trong khi bề mặt tiếp xúc và trạng thái ẩm cũng ảnh hưởng cảm nhận. Vì vậy, một mẫu mát tay chưa chứng minh được độ thoáng khí.
Phép kiểm tra qmax đánh giá độ mát tiếp xúc. Đó là thông tin hữu ích cho vải mùa hè. Tuy nhiên, qmax không thay thế phép đo dòng không khí xuyên qua vải.
Phân biệt độ thoáng khí, thoát hơi nước và mát tiếp xúc
| Đặc tính | Quá trình được đánh giá | Giới hạn khi đọc kết quả |
|---|---|---|
| Độ thoáng khí | Không khí xuyên qua vải dưới chênh áp xác định | Không cho biết toàn bộ khả năng quản lý mồ hôi |
| Thoát hơi nước | Hơi nước truyền qua vật liệu | Không chứng minh không khí đi qua dễ dàng |
| Mát tiếp xúc | Truyền nhiệt lúc bề mặt nóng tiếp xúc với vải | Không dự báo cảm giác mặc trong nhiều giờ |
Một màng liên tục có thể truyền hơi nước nhưng gần như không cho không khí xuyên qua, còn vải ghép màng cần được đọc theo từng chỉ tiêu riêng. Không nên dịch mọi mô tả “breathable” thành một kết quả độ thoáng khí.
Máy đo độ thoáng khí hoạt động thế nào?
Máy tạo chênh lệch áp suất giữa hai mặt mẫu. Khi chênh áp ổn định, thiết bị đo lưu lượng qua diện tích thử. Lưu lượng được chia cho diện tích để biểu thị vận tốc dòng khí, thường bằng mm/s.
Phép thử này được mô tả trong ISO 9237:1995. ASTM D737 cũng được dùng cho nhiều loại vải. Tên phương pháp phải đi cùng phiên bản và các điều kiện cụ thể.
Trong một số cấu hình thử cho vải may mặc, diện tích 20 cm² và chênh áp 100 Pa thường được sử dụng. Đây không phải thiết lập chung cho mọi vật liệu. Phòng thử nghiệm cần xác nhận thông số theo phương pháp đã chọn.
Trình tự cơ bản gồm điều hòa mẫu, kẹp mẫu, tạo chênh áp và đọc lưu lượng; sau đó, người thử chuyển sang các vị trí khác theo quy định. Số lần đo không nên tự chốt thành năm lần cho mọi tiêu chuẩn.
Mẫu phải phẳng và được kẹp kín, tránh rò khí quanh mép. Với vải co giãn, kéo căng khi kẹp có thể làm thay đổi lỗ hở. Mặt thử và hướng dòng khí cũng cần được ghi lại.
Điều kiện nhiệt độ, độ ẩm và thời gian điều hòa phải theo tài liệu áp dụng. Không nên so ngay mẫu vừa sấy hoặc vừa vận chuyển với mẫu đã cân bằng ẩm. Hai trạng thái này có thể tạo sai khác ngoài cấu trúc vải.
Lưu ý phiên bản GB/T 5453
GB/T 5453-2025 được công bố ngày 28/02/2025, có hiệu lực từ 01/03/2027 và sẽ thay thế toàn bộ GB/T 5453-1997. Trước thời điểm đó, phiên bản 1997 vẫn là tiêu chuẩn hiện hành. Thông tin này có trong công bố tiêu chuẩn GB/T 5453-2025.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, specification nên ghi rõ phiên bản được áp dụng. Chỉ viết “GB/T 5453” có thể khiến phòng thử nghiệm và bên mua hiểu khác nhau. Nếu đổi phiên bản, cần thống nhất trước khi so kết quả.
Bốn nhóm yếu tố làm độ thoáng khí thay đổi
Mật độ và độ phủ thực tế
Khi các yếu tố khác tương đương, mật độ dệt vải tăng thường làm khoảng trống giữa sợi nhỏ lại. Tuy nhiên, đường kính sợi và độ phủ cũng tham gia quyết định. Hai mẫu cùng mật độ chưa chắc có cùng độ thoáng khí.
Không có quy tắc chung rằng tăng mật độ 10% sẽ làm lưu lượng giảm 30%, trong khi định luật Darcy cũng không tự tạo ra quan hệ bình phương với độ rỗng cho mọi loại vải. Muốn dự báo bằng mô hình, phải nêu giả thiết và kiểm chứng trên mẫu.
Với vải dệt kim, cần ghi mật độ vòng, chiều dài vòng và trạng thái sau hoàn tất. Khổ vải và độ co có thể làm kết quả đổi dù mã sợi giữ nguyên. Vì thế, phép đo trên vải mộc không đại diện cho vải giao hàng.
Kiểu dệt và hình dạng lỗ hở
Vải trơn, chéo và satin có cách đan sợi khác nhau; điểm đan và đoạn nổi làm đường đi của khí thay đổi. Tuy vậy, không thể xếp hạng cố định rằng satin luôn thoáng nhất.
Để so kiểu dệt, cần kiểm soát chi số, mật độ, độ phủ và hoàn tất. Nếu các mẫu khác cả bốn yếu tố, kết quả khó quy về riêng tổ chức dệt. Với lưới, nên đo đúng vùng lưới dùng trên sản phẩm.
Độ xoắn và cấu trúc sợi
Độ xoắn tăng có thể làm sợi gọn hơn và giảm đường kính; khoảng trống giữa các sợi khi đó có thể lớn hơn. Nhưng sợi gọn cũng có thể được dệt sát hơn, tạo cấu trúc kín hơn.
ASTM D737 mô tả cả hai khả năng này. Vì vậy, không nên cho rằng sợi xoắn cao luôn làm độ thoáng khí giảm. Cần xem kết quả trên cấu trúc vải thực tế.
Tiết diện xơ cũng không đủ để dự báo chỉ tiêu này; xơ nhiều rãnh có thể hỗ trợ dẫn ẩm trong cấu hình phù hợp. Điều đó không tự chứng minh dòng không khí xuyên vải lớn hơn.
Tráng phủ, cán màng và xử lý bề mặt
Lớp phủ liên tục có thể làm độ thoáng khí giảm mạnh. Cán nóng cũng có thể ép bẹt cấu trúc và thu hẹp đường khí. Mức thay đổi phụ thuộc lượng phủ, độ liên tục và nền vải.
Tuy nhiên, không phải mọi chất chống thấm hay chất làm mềm đều bịt kín lỗ; hoàn tất đẩy nước bề mặt khác với tạo màng liên tục. Vì vậy, cần xác nhận công nghệ thực tế thay vì suy luận từ tên hóa chất.
Vải ghép ePTFE cũng cần được đo theo đúng cấu hình thành phẩm. Màng, lớp keo và vải lót đều ảnh hưởng dòng khí. Tên ePTFE không tương ứng với một dải mm/s cố định.
So mẫu theo nhóm vải thay vì dùng bảng số chung
Một bảng độ thoáng khí thiếu chênh áp và diện tích thử rất dễ gây hiểu nhầm; cùng cotton 40S vẫn có nhiều mật độ và hoàn tất. Các khoảng số chung không nên trở thành điều khoản nghiệm thu.
| Nhóm mẫu | Điểm cần chú ý | Cách xác nhận |
|---|---|---|
| Cotton trơn hoặc chéo | Mật độ và độ co sau giặt | So cùng chi số, trạng thái và điều kiện thử |
| Taffeta mật độ cao | Cán bề mặt và độ kín | Đo sau hoàn tất; thử chống thoát lông riêng nếu cần |
| Lưới polyester | Vị trí mắt lưới và độ giãn | Lấy mẫu đại diện, tránh kéo căng khi kẹp |
| Vải phủ PU hoặc ghép màng | Lớp chức năng và keo ghép | Đo cả tổ hợp; tách yêu cầu thoát hơi nước |
| Lụa hoặc ramie | Cấu trúc dệt và xử lý bề mặt | Không suy luận chỉ từ tên nguyên liệu |
Ghi yêu cầu độ thoáng khí thế nào để tránh tranh chấp?
Hợp đồng cần nêu mức chấp nhận và cách đo, thay vì chỉ ghi “thoáng tốt”. Vải thể thao có thể ưu tiên dòng khí cao. Vải chắn gió lại có thể cần giới hạn trên thấp hơn.
Không có ngưỡng chung cho mọi sơ mi, vùng lưới hoặc vải chống thoát lông; các bên nên chốt mục tiêu từ mẫu phù hợp và yêu cầu sử dụng. Độ thoáng khí thấp cũng không tự chứng minh khả năng giữ lông.
- Tiêu chuẩn, phiên bản, chênh áp và diện tích thử.
- Đơn vị kết quả, mặt thử và hướng dòng khí.
- Trạng thái mẫu: sau hoàn tất hoặc sau số chu kỳ giặt đã thống nhất.
- Kế hoạch lấy mẫu và số vị trí theo phương pháp áp dụng.
- Giới hạn chấp nhận, cách xử lý sai lệch và yêu cầu thử lại.
Hai báo cáo ở 100 Pa và 200 Pa không thể đặt cạnh nhau như cùng điều kiện. Chỉ đổi đơn vị cũng không giải quyết được khác biệt này. Khi có tranh chấp, nên gửi mẫu đối chứng từ cùng lô để thử lại.
Kiểm tra lại trước khi chuyển sang đơn hàng lớn
Độ thoáng khí nên được kiểm tra sau các công đoạn có thể đổi cấu trúc hoặc bề mặt. Ưu tiên mẫu sau nhuộm, cán, phủ hoặc ghép màng. Nếu sản phẩm có yêu cầu sau giặt, hãy thử đúng trạng thái đó.
Ghi kết quả cùng mã sợi, chi số, thành phần, khổ và định lượng. Với hàng dệt kim, lưu thêm cấu hình máy và chiều dài vòng. Những dữ liệu này giúp phân biệt thay đổi nguyên liệu với thay đổi gia công.
Để đội ngũ hỗ trợ mẫu đối chiếu, hãy gửi mẫu chuẩn, ứng dụng và yêu cầu độ thoáng khí. Bổ sung thành phần, chi số, hoàn tất, phương pháp thử, MOQ và thời gian cần hàng. Cảm giác tay giúp chọn hướng ban đầu; số đo trong cùng điều kiện mới hỗ trợ quyết định nghiệm thu.



